Αντανάκλαση συναισθήματος στην ψυχοθεραπεία: 6 παραδείγματα

Όταν ένας θεραπευόμενος αφηγείται κάτι δύσκολο, ο θεραπευτής έχει συχνά την παρόρμηση να ρωτήσει περισσότερα ή να προσφέρει μια λύση. Υπάρχει, όμως, και μια τρίτη επιλογή: να δοκιμάσει να αναγνωρίσει λεκτικά το συναίσθημα που ακούει, αφήνοντας στον θεραπευόμενο χώρο να επιβεβαιώσει, να διορθώσει ή να διευκρινίσει.

Αυτό είναι ένας από τους σκοπούς της αντανάκλασης συναισθήματος (reflection of emotion).

Τι είναι και τι δεν είναι;

Η αντανάκλαση συναισθήματος δεν είναι παπαγαλία των λέξεων του θεραπευόμενου ούτε αυθαίρετη ψυχολογική ερμηνεία. Είναι μια δοκιμαστική, ενσυναισθητική διατύπωση για τη συναισθηματική εμπειρία που φαίνεται να υπάρχει πίσω από το λεγόμενο περιεχόμενο.

Η αντανακλαστική ακρόαση αποτελεί βασική δεξιότητα στην Κινητοποιητική Συνέντευξη και χρησιμοποιείται, με διαφορετική έμφαση, σε πολλές θεραπευτικές προσεγγίσεις.

Έξι ενδεικτικά παραδείγματα

1. Άγχος

Θεραπευόμενος: «Κάθε φορά που χτυπά το τηλέφωνο από τη δουλειά, σφίγγομαι».

Πιθανή αντανάκλαση: «Ακούγεται ότι αυτές οι κλήσεις σου δημιουργούν έντονη ένταση».

2. Θλίψη

Θεραπευόμενος: «Από τότε που μετακόμισα, δεν νιώθω πως ανήκω κάπου».

Πιθανή αντανάκλαση: «Σαν να βιώνεις αρκετή μοναξιά μέσα σε αυτή την αλλαγή».

3. Θυμός

Θεραπευόμενος: «Με διακόπτουν συνέχεια και μετά λένε ότι υπερβάλλω».

Πιθανή αντανάκλαση: «Σε θυμώνει που αισθάνεσαι ότι δεν σε ακούνε πραγματικά».

4. Ενοχή

Θεραπευόμενος: «Όταν λέω όχι στη μητέρα μου, το σκέφτομαι όλη μέρα».

Πιθανή αντανάκλαση: «Μοιάζει να σε βαραίνει πολύ όταν επιλέγεις κάτι διαφορετικό από αυτό που περιμένει».

5. Αμφιθυμία

Θεραπευόμενος: «Θέλω να φύγω από τη σχέση, αλλά φοβάμαι την αλλαγή».

Πιθανή αντανάκλαση: «Ένα κομμάτι σου επιθυμεί την αλλαγή και ένα άλλο ανησυχεί για το τι θα ακολουθήσει».

6. Ανακούφιση μαζί με αβεβαιότητα

Θεραπευόμενος: «Επιτέλους είπα τι σκέφτομαι, αλλά τώρα δεν ξέρω τι θα γίνει».

Πιθανή αντανάκλαση: «Υπάρχει μια ανακούφιση που μίλησες, μαζί με αγωνία για τη συνέχεια».

Τρία συχνά λάθη

Βεβαιότητα αντί για υπόθεση: «Είσαι θυμωμένος με τον πατέρα σου» μπορεί να είναι υπερβολικά κατηγορηματικό όταν το συναίσθημα δεν έχει εκφραστεί. Προτίμησε διατύπωση που επιτρέπει διόρθωση.

Ανακριτικός ρυθμός: η αντανάκλαση χάνει την αξία της όταν ακολουθείται αυτομάτως από πολλές ερωτήσεις χωρίς χώρο για ανταπόκριση.

Ερμηνεία αντί για αναγνώριση: «Το λες αυτό επειδή φοβάσαι την εγκατάλειψη» εισάγει μια υπόθεση που μπορεί να απέχει πολύ από την εμπειρία του θεραπευόμενου.

Μια μικρή άσκηση

Πάρε τη φράση: «Προσπαθώ συνέχεια και κανείς δεν το βλέπει». Γράψε δύο πιθανές αντανακλάσεις χωρίς να προσθέσεις διάγνωση ή ερμηνεία. Έπειτα σκέψου: ποια λέξη στηρίζει τη συναισθηματική σου υπόθεση; Τι θα έκανες αν ο θεραπευόμενος απαντούσε «Όχι, δεν είναι ακριβώς αυτό»;

Η καλή αντανάκλαση δεν είναι μαντεψιά που πρέπει να βγει σωστή. Είναι πρόσκληση για βαθύτερη κατανόηση.

Στο TheraMentor μπορείς να δοκιμάσεις διαφορετικές αντανακλάσεις σε προσομοιωμένες συνεδρίες και να αναστοχαστείς πάνω στη διατύπωσή σου.