Θεραπευτική συμμαχία: Τι είναι και πώς χτίζεται από την πρώτη συνεδρία

Ένας θεραπευτής μπορεί να γνωρίζει σε βάθος μια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, να έχει εκπαιδευτεί σε διαφορετικές τεχνικές και να είναι καλά προετοιμασμένος για μια συνεδρία.

Ωστόσο, η θεραπευτική διαδικασία δεν εξαρτάται μόνο από τη σωστή εφαρμογή τεχνικών.

Εξίσου σημαντικό είναι το πώς διαμορφώνεται η συνεργασία ανάμεσα στον θεραπευτή και τον θεραπευόμενο.

Αυτή η συνεργασία βρίσκεται στον πυρήνα της θεραπευτικής συμμαχίας.

Τι είναι η θεραπευτική συμμαχία;

Η θεραπευτική συμμαχία αναφέρεται στην ποιότητα της συνεργατικής σχέσης ανάμεσα στον θεραπευτή και τον θεραπευόμενο.

Σύμφωνα με το κλασικό μοντέλο του Edward Bordin (1979), περιλαμβάνει τρία βασικά στοιχεία:

1. Θεραπευτικός δεσμός

Η ανάπτυξη μιας σχέσης που χαρακτηρίζεται από εμπιστοσύνη, αποδοχή και αμοιβαίο σεβασμό.

2. Συμφωνία στους στόχους

Ο θεραπευτής και ο θεραπευόμενος αναπτύσσουν μια κοινή κατανόηση σχετικά με το τι επιδιώκουν μέσα από τη θεραπεία.

3. Συνεργασία στις θεραπευτικές διαδικασίες

Υπάρχει συμφωνία σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα εργαστούν για την επίτευξη των στόχων.

Αυτό σημαίνει ότι η θεραπευτική συμμαχία δεν περιορίζεται στο αν ο θεραπευόμενος συμπαθεί τον θεραπευτή του. Αφορά και το κατά πόσο αισθάνεται ότι συνεργάζονται προς μια ουσιαστική κατεύθυνση.

Γιατί είναι σημαντική;

Η θεραπευτική συμμαχία αποτελεί έναν από τους περισσότερο μελετημένους παράγοντες της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας.

Μια μεγάλη μετα-ανάλυση των Flückiger και συνεργατών (2018), που συμπεριέλαβε 295 ανεξάρτητες μελέτες και περισσότερους από 30.000 θεραπευόμενους, εντόπισε σταθερή θετική συσχέτιση ανάμεσα στην ποιότητα της θεραπευτικής συμμαχίας και στο θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Η συσχέτιση παρατηρήθηκε σε διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η θεραπευτική συμμαχία αποτελεί τον μοναδικό παράγοντα επιτυχίας ή ότι η συσχέτιση αποδεικνύει από μόνη της αιτιώδη σχέση. Αναδεικνύει, ωστόσο, τη σημασία της θεραπευτικής σχέσης.

Πώς χτίζεται η θεραπευτική συμμαχία;

1. Μέσα από ουσιαστική ακρόαση

Η ακρόαση δεν περιορίζεται στην κατανόηση των λέξεων. Περιλαμβάνει την προσπάθεια να αναγνωρίσουμε πώς βιώνει ο θεραπευόμενος αυτό που περιγράφει.

2. Μέσα από ενσυναίσθηση

Μια ενσυναισθητική ανταπόκριση μπορεί να μεταφέρει την αίσθηση ότι η εμπειρία του θεραπευόμενου γίνεται κατανοητή.

Θεραπευόμενος: «Νιώθω ότι απογοητεύω τους πάντες».

Θεραπευτής: «Ακούγεται σαν να κουβαλάς μεγάλη πίεση να ανταποκρίνεσαι στις προσδοκίες των άλλων».

Η ανταπόκριση δεν προσφέρει άμεσα λύση. Προσπαθεί πρώτα να κατανοήσει και να αναγνωρίσει την εμπειρία.

3. Μέσα από συνεργατικό καθορισμό στόχων

Αντί ο θεραπευτής να αποφασίζει μόνος του τι πρέπει να αλλάξει, μπορεί να διερευνήσει τι έχει μεγαλύτερη σημασία για τον θεραπευόμενο.

4. Μέσα από σεβασμό στον ρυθμό

Η εμπιστοσύνη δεν δημιουργείται απαραίτητα μέσα σε μία συνεδρία. Ο θεραπευτής χρειάζεται να αναγνωρίζει πότε είναι κατάλληλη η περαιτέρω διερεύνηση και πότε χρειάζεται περισσότερο χρόνο.

5. Μέσα από την αναγνώριση δυσκολιών στη σχέση

Η θεραπευτική συμμαχία δεν σημαίνει ότι θεραπευτής και θεραπευόμενος συμφωνούν πάντοτε. Οι παρεξηγήσεις και οι στιγμές αποσύνδεσης μπορούν να συζητηθούν.

Μια ερώτηση όπως «Αναρωτιέμαι αν αυτό που είπα πριν δεν αποτύπωσε σωστά την εμπειρία σου. Πώς σου ακούστηκε;» μπορεί να δημιουργήσει χώρο για επανασύνδεση.

Μπορεί ένας θεραπευτής να εξασκηθεί στη δημιουργία θεραπευτικής συμμαχίας;

Η ποιότητα της θεραπευτικής σχέσης αναπτύσσεται μέσα από πραγματικές ανθρώπινες αλληλεπιδράσεις. Ωστόσο, επιμέρους δεξιότητες που τη στηρίζουν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο εξάσκησης.

Για παράδειγμα:

• Η αναγνώριση και αντανάκλαση συναισθημάτων.
• Η διατύπωση μη επικριτικών ερωτήσεων.
• Η αποφυγή πρόωρων ερμηνειών.
• Η συνεργατική διερεύνηση στόχων.
• Η ανταπόκριση σε στιγμές αμφισβήτησης ή δυσφορίας.

Μέσα από προσομοιωμένες συνεδρίες, οι εκπαιδευόμενοι μπορούν να δοκιμάσουν διαφορετικές ανταποκρίσεις και να αναστοχαστούν πάνω στην επίδρασή τους.

Η εξάσκηση αυτή λειτουργεί συμπληρωματικά και δεν αντικαθιστά την πραγματική θεραπευτική εμπειρία και την εποπτεία.

Η θεραπευτική σχέση ως δεξιότητα που καλλιεργείται

Η δημιουργία μιας αποτελεσματικής θεραπευτικής σχέσης δεν εξαρτάται από την απομνημόνευση συγκεκριμένων φράσεων. Απαιτεί παρουσία, προσοχή, ευελιξία και συνεχή αναστοχασμό.

Στο TheraMentor μπορείς να εξασκηθείς σε δεξιότητες επικοινωνίας και θεραπευτικής ανταπόκρισης μέσα από προσομοιωμένα περιστατικά.

Εξέλιξε τις θεραπευτικές σου δεξιότητες μέσα από την πράξη.